1. Ders: Temel Programlama Terimleri

Artık UEFN’i kullanarak Verse’e nasıl gireceğini bildiğine göre, bir sonraki adım temel programlama terimleri konusunda detaylı bilgi sahibi olmanı sağlamak.

Bu ders gayet basit konularla başlıyor. Bu terimleri biliyor olsan bile birkaç dakikanı ayıpıp tekrar gözden geçir. İleride karşına çıkacak derslerde daha önce sözü edilmiş şeylere atıfta bulunulabilir, bu yüzden bir dersten diğerine bağlamı bilmek ve sürekliliği yakalamakta yarar var.

Program Nedir?

Program, bilgisayara bir şeyi nasıl yapacağını söyleyen bir dizi talimattır. Bir program, bir bilgisayara nasıl girdi alacağını (bilgi girişi) ve çıktı döndüreceğini (bilgi çıkışı) söyler.

Verse

Verse, video oyunları ve simülasyonlar için tasarlanmış bir programlama dilidir. Bu sebeple oyunlara özgü ihtiyaçlar için çok uygundur.

Verse Programları Ne Yapar?

Bir Verse programı sorunları çözer.

Ancak bilgisayarlar her şeyi harfi harfine işler. Sanki bir cinle anlaşma yapmışsın gibi tam olarak istediğin şeyi alırsın. Ne bir eksik, ne bir fazla.

Programcı kesin talimatlar vermek yerine ne olacağını varsaydığında hatalar oluşur.

Derleme

Programlar insanların anlayacağı şekilde yazılır. Ancak bir bilgisayarın, bu programın bilgisayarın anlayacağı bir şeye çevrilmesine ihtiyacı vardır.

Bu çevirme işlemi, programı insanların okuyabileceği dilden makine diline dönüştüren veya derleyen bir derleyici ile yapılır.

Algoritmalar

Algoritma, bir sorunu çözmek veya bir görevi gerçekleştirmek için yazılan bir dizi talimattır. Bunu programın nasıl çalışması gerektiğine dair bir model olarak düşünebilirsin.

Kediyi besleme zamanı mı geldi? Bir kedi besleme algoritması şöyle olabilir:

• Raftan bir kutu kedi maması al.
• Kedinin mama kabını al ve tezgâhın üzerine koy.
• Mama kabının yanına bir kaşık koy.
• Kedi maması kutusunu aç.
• Mamayı kaşıkla kedinin kabına koy.
• Kabı kedinin ulaşabileceği bir yere koy.
• 12 saat bekle, ardından aynı adımları tekrar et.

Bu adımlardan herhangi birinin sırasının bozulması kedinin beslenememesine neden olabilir. Sırayla yapıldıklarındaysa kedinin halinden memnun ve beslenmiş olmasıyla sonuçlanırlar.

Kedi beslenmiştir!

Tekrar eden bir algoritman olduğu zaman buna döngü denir.

Kedi her gün iki defa beslenir. Bu süreç bir döngü halindedir ve herhangi bir şey onu durdurana kadar çalışmaya devam edecektir (süreç başarısız olursa kedi bu konuda yüksek sesle bir geribildirimde bulunacaktır). (Süreç başarısız olursa kedi bu konuda yüksek sesle bir geri bildirimde bulunacaktır.)

Fortnite Kreatif’te cihazlarla oyun mekaniği oluşturduğunda algoritmalar kurarsın. Bir oyuncu, oyunun hedefine nasıl ulaşabilir? Hangi cihaz oyunu ilerletir? Hangi cihaz oyunu engeller? Yanlış cihaz kullanıldığında veya yanlış sırada kullanıldığında ne olur?

Verse programlama, algoritmaları bilgisayarın anlayabileceği talimatlara dönüştürerek oyun mekaniğini oluşturmanın harika bir yoludur. “Sözleri öğrendiğinde”, şarkı hızlı ve eğlenceli olacak ve Fortnite Kreatif’te bulunmayan mekanikler yaratma şansına sahip olacaksın!

Bir Algoritmayı Test Etme

Susadın mı? Bir algoritmanın gerçek hayatta nasıl çalıştığını görelim.

1. Güzel bir fincan çay veya kahve yapmak için bir algoritma yaz.
2. O içeceği demlemek için tam olarak algoritmanı takip et.
3. Demlediğin çayın tadına baktığında iyi olduğunu düşündün mü?
4. Cevabın “Evet” ise algoritman tamam demektir.
5. Fakat cevabın “Hayır” ise öncelikle hangi adımın atlandığını veya yanlış yapıldığını bulmak için adımlarında hata ayıklaması yapman, ardından da
6. Mükemmel çayı elde edene kadar adımları gerekirse tekrar tekrar yinelemen (bir veya daha fazla tasarım değişikliğiyle tekrar etmen) gerekir.

Kaynak Kodu ve Makine Kodu

Kaynak kodu veya kısaca kod, bir programcı tarafından yazılan programdır. Kaynak kodu olarak adlandırılır, çünkü programın yazıldığı haliyle oluşmuş sürümü, yani programın kaynağıdır. Makine kodu ise bir program, bilgisayarın anlayabileceği bir şekilde derlendiğinde elde edilir.

Kod ve program aynı anlamda kullanılır, programcılar da bazen kodlayıcı olarak adlandırılır.

Yürütme

Bilgisayar bir programdaki adımları gerçekleştirdiğinde, o programı çalıştırır veya yürütür. Kodun beklendiği gibi yürütülmediği veya derlenemediği durumlarda kodunda hatalar var demektir.

Koddaki Hatalar

Kodda hatalar iki şekilde ortaya çıkabilir:

• Derleyici hataları: Kodun bilgisayarın anlayabileceği dile derlenemediği durumlarda oluşur.
• Hatalar (bug’lar): Kodun başarılı bir şekilde derlendiği, ancak programın beklendiği gibi çalışmadığı durumlarda oluşur.

Derleyici Hataları

Derleyici hatalarının en yaygın sebebi yanlış sözdizimidir. [Hatalardan (bugs) az sonra söz edeceğiz.] Her programlama dili, sözdizimi adı verilen mutlak bir dizi kuralı izler. (Bu kurallar bir programdan diğerine değişebilir, ancak bu derslerde Verse sözdizimine odaklanılıyor.)

Sözdizimi, sözcükler ile sembollerin nasıl birleştirildiğini ifade eder. Buna göre, derleyici programcının talimatlarını anlayabilecek ve derleyebilecektir.

Sözdizimi, kodunda kullanabileceğin sözcük ve simgelerle derleyicinin başarılı bir şekilde derleme yapabilmesi için bunların nasıl düzenlenmesi gerektiğini kapsar.

İngilizce'de özne (isim) | fiil standart sözdizimidir ve önce özne, ardından fiil gelir. "Kitty sleeps" (Kedicik uyur) cümlesi bu sözdizimi kurallarına uyar. Fakat “Kedicik geldiler” dersen karşındaki kişi neden bahsettiğini anlamayabilir. Bu durum programlama için daha da fazla geçerlidir. Dersin başında cinle yapılan anlaşmayı hatırlıyor musun?

Cinle anlaşmayı hatırlıyor musun?

Verse kodu büyük/küçük harfe duyarlıdır. Buna göre, bir şeyin büyük harfle yazılması gerekiyorsa ve öyle yazılmamışsa veya büyük harfle yazılmaması gerekiyorsa ama yazılmışsa Verse bunu sözdiziminde bir hata olarak değerlendirecek ve kodun derlenmeyecektir. Boşlukları da sözdiziminde gösterildiği gibi kullanmak önemlidir.

İkinci örnekte kapanış parantezi ) eksik olduğu için bir derleyici hatası vardır.

Hatalar

Program çalışırken garip veya beklenmedik bir şey yaptığında hata oluşur.

Sözdizimi sözcükler, semboller ve bunların nasıl düzenlendiğiyle ilgiliyken, semantik bu kod satırlarının gerçekte ne anlama geldiği ile ilgilidir.

Örneğin, Türkçede basit bir cümlede bir özne ve bir yüklem vardır. Özne kim veya ne sorusunu cevaplarken yüklem, öznenin (isim) ne yaptığını veya ne olduğunu cevaplar.

Özne | yüklem (sözdizimi), Kedicik geldi (semantik) anlamını vermediğinde hata (bug) oluşur.

Kodunun anlamındaki bir yanlışlık, bir hataya (bug) neden olabilir.

# En az bir fare yakalanırsa kazanırsın
if (MiceCaught > 0):
    Print("Kaybettin!")
else:
    Print("Lose!")
Copy full snippet

# En az bir fare yakalanırsa kazanırsın
if (MiceCaught > 1):
    Print("Kaybettin!")
else:
    Print("Lose!")
Copy full snippet

İkinci örnekte bir hata var, çünkü Print(“Kazandın!”) ifadesinin yürütülebilmesi için yakalanan fare sayısı olan MiceCaught değerinin 1’den büyük olması gerekir.

Bunu değerlendirmenin bir başka yolu da program yürütüldüğünde ne olduğuna bakmaktır. Sonuç beklediğin gibi mi? Yoksa bir şeyler ters mi gitti?

Yukarıda sağdaki örnekte, oyuncu bir fareyi yakalayarak kazanmaz çünkü kod, kazanmak için birden fazla farenin yakalanması gerektiğini söylüyor. Yakalanacak tek bir fare olması durumunda, kazanma koşulu hiçbir zaman gerçekleşmez. Dolayısıyla program doğru bir şekilde derlense bile sonuç isteyeceğin (veya oyuncunun isteyeceği) şekilde olmayacaktır.

Özet

Program, bilgisayarın bilgileri nasıl alabileceğini ve verebileceğini belirleyerek bilgisayara bir şeyi nasıl yapacağını söyler.

• Bir bilgisayar her şeyi harfi harfine işler ve ona ne yapmasını söylersen tam olarak onu yapar; söylediğin şey yanlış olsa bile bu durum geçerlidir.
• Bir programın insan dilinden bilgisayar diline derlenmesi gerekir.
• Algoritma, bir programın nasıl çalışması gerektiğini gösteren bir çeşit modeldir.
• Kaynak kodu, insanların okuyup yazabildiği koddur. Makine kodu ise bilgisayarların anlayabileceği ve yürütebileceği koddur.
• Semantik, kodun ne anlama geldiğini ifade eder.
• Sözdizimi, kod yazımına dair kurallar dizisidir.
• Derleyici hataları, bir programın derlenmesini engelleyen hatalardır.
• Hatalar (bug’lar), kodun başarılı bir şekilde derlendiği, ancak programın beklendiği gibi çalışmadığı durumlarda oluşur.

Alıştırma Zamanı!